Mens en natuur samenbrengen midden in de stad? Waar moet je rekening mee houden en wat zijn de stappen om een stadstuin echt natuurinclusief te maken? In opdracht van Naturalis heeft TU Delft een kader ontwikkeld om deze vragen te beantwoorden.
Groene ambassadein Berlijn
Op aanvraag van de Nederlandse ambassade in Berlijn hebben Naturalis en TU Delft (Urban Ecology Design) uiteen gezet wat de stappen zijn om een tuin te laten ontstaan die zowel biodiversiteit versterkt als de kwaliteit van de leefomgeving voor de mens verbetert. Zo hebben wij een concreet kennisproduct ontwikkeld om zelf op weg te gaan naar een natuurinclusieve stadstuin. Dit wordt nu ook in werking gezet op de ambassade in Berlijn.
Handvattenvoor natuurinclusief ontwerp
Natuurinclusief ontwerp is cruciaal voor de ontwikkeling van veerkrachtige en leefbare stedelijke omgevingen. Vaak is het echter moeilijk om te weten waar je moet beginnen en welke stappen allemaal genomen kunnen worden. Daarom is er een concreet en overdraagbaar kennisproduct nodig volgens Fem Vincken, junior projectleider bij Naturalis. “We hebben de inzichten en methodieken die we hebben toegepast bij de realisatie van de Ambassadetuin in Berlijn vertaald naar een strategische routekaart in de vorm van een poster en een gedetailleerd brochure.”
De poster en brochure bieden handvatten voor een natuurinclusief ontwerp van een stadstuin. "We willen dat elke publieke stadstuin geïnspireerd wordt om aan de slag te gaan met natuurinclusieve stappen voor een groenere, gezondere en duurzamere stedelijke toekomst", zegt Vincken.
Kennisproducten
Poster (Strategische Routekaart)
Deze visuele gids, voortkomend uit ons diepgaande onderzoek, biedt een heldere leidraad voor de focus en implementaties naar een natuurinclusieve stadstuinen.
De brochure
Voor een grondig begrip van de toegepaste principes en oplossingen is er een uitvoerig brochure beschikbaar. Deze brochure, met als casus de Nederlandse Ambassadetuin in Berlijn, bevat gedetailleerde informatie over ecologische afwegingen, materiaalkeuzes en ontwerpprincipes. Het dient als een best practice en inspiratiebron voor vergelijkbare projecten binnen uw organisatie of gemeente. Elke stap wordt toegelicht en is overneembaar voor andere tuinen.
Een holistische visieop biodiversiteit
Onze benadering is geworteld in de holistische 'systeem-habitat-soort-benadering', die verder reikt dan de traditionele focus op individuele soorten. Deze methode garandeert de creatie van dynamische, biodiverse stedelijke ecosystemen door de onderlinge verbanden te erkennen.
Door deze integrale aanpak borgen we dat ontwerpen niet alleen esthetisch zijn, maar ook bijdragen aan de ecologische veerkracht en functionaliteit van stedelijke gebieden.
De systeem-habitat-soort-benadering
De basis van een geschikte leefomgeving
Elke soort kent specifieke eisen ten aanzien van haar leefomgeving. De 'systeem-habitat-soort-benadering' optimaliseert de omgevingsfactoren om een breed scala aan habitats te faciliteren. Om ecologisch gezonde habitats te ontwikkelen, promoot Naturalis om rekening te houden met de 6 V’s: Voedsel, Vocht, Veiligheid, Voortplanting, Verbinding, Variatie. Hiermee worden de volledige levenscyclus en de habitatbehoeften van soorten centraal gesteld.
De kracht van verbonden ecosystemen
Deze benadering erkent de fundamentele verbondenheid tussen soorten, habitats, omliggende ecosystemen en menselijke infrastructuur. Door het gehele systeem centraal te stellen, creëren we de voorwaarden voor robuuste ecologische processen en een natuurlijke successie van soorten. Het onderliggende ecosysteem vormt de basis waarop diverse habitats kunnen ontstaan, waarbij habitats en de aanwezige soorten elkaar synergetisch versterken.
Wiewerken hieraan?
Dit project is een samenwerking van Naturalis, TU Delft (Nico Tillie), de Nederlandse ambassade in Berlijn (Merijn Bos), en het Ministerie van Buitenlandse Zaken.
In deMedia
In juni 2025 organiseerden wij een kick-off evenement tijdens de 'Langer Tag der Stadtsnatur'. Met een BioBlitz hebben we de publieke betrokkenheid en het draagvlak voor natuurinclusiviteit versterkt.
Foto: © Stiftung Naturschutz Berlin / Christina Koormann
