Jan Wieringa

Jan Wieringa planten aan het inleggen in Swaziland

Mijn passie ligt bij de studie van biodiversiteit, met een specifieke focus op entomologie en botanie. Mijn werk draait om onderzoek naar insecten en planten, waarbij ik een geografische focus heb op Europa, Afrika en het Nederlands Caribische gebied. Ik wil de biodiversiteit toegankelijk maken door kennis over en het herkennen van soorten te delen, nieuwe soorten te beschrijven en aan de hand van kaarten te laten zien welke gebieden de grootste biodiversiteit herbergen. Binnen Nederland werk ik vooral aan kennis over soorten (faunistiek) en hoe deze te monitoren. Voor Afrika en Caribisch Nederland zijn naast faunisiek en floristiek ook analyses van de biodiversiteit en het beschrijven van nieuwe soorten belangrijke componenten van mijn onderzoek.

Sleutelwoorden

Insecten, kevers, wespen, sprinkhanen, kakkerlakken, Leguminosae, Begonia, Buchnerodendron, Orthoptera, Coleoptera, Hymenoptera, Nederland, Gabon, Afrika, biodiversiteit

52.164563669717, 4.4734451622047

Onderzoek intresses
Entomologie

Binnen de entomologie richt ik mij voornamelijk op de faunistiek van Nederland en de Nederlandse Caribische eilanden. Ik werk veel aan sprinkhanen, krekels en verwante ordes, maar mijn onderzoek betreft ook wespen en kevers. Een belangrijk recent initiatief is het Project: Entomofauna en flora Caribische gebied. Tijdens veldwerk op Bonaire en Saba zijn veel nieuwe insectensoorten voor deze eilanden gevonden. Op deze eilanden komen ook nog diverse nooit eerder beschreven soorten voor, het beschrijven van deze soorten, en het schrijven van publicaties om de hier voorkomende soorten te kunnen herkennen, is onderdeel van dit project. In Nederland focus ik op insecten, met name kevers en de optimalisatie van verschillende verzameltechnieken voor onderzoek. Voor wat betreft Afrika beperk ik mij tot onderzoek aan sprinkhanen en krekels.

sorting out the "catch of the day" by the leaf blower
Jan die kijkt naar insecten

Onderzoek intresses
Botanie

Mijn botanische onderzoek heeft een sterke focus op de Afrikaanse flora. Ik heb uitgebreide kennis over de flora van Gabon, waar ik meer dan twee jaar veldwerk heb gedaan. Ik werk momenteel aan Begonia, aan soorten uit de peulvruchtenfamilie (Leguminosae) en dan met name aan bomen uit de subfamilie Detarioideae, en een aantal geslachten uit de Achariaceae. In 2024 rondde ik een onderzoek af naar Cassytha, parasitair levende slingerplanten uit de laurierfamilie. Mijn werk richt zich zowel op taxonomie (het beschrijven van nieuwe soorten en het maken van sleutels) als op biodiversiteitsstudies. Ik verwerk de gegevens van collectie-exemplaren om uitspraken te doen over de verspreiding van de Afrikaanse botanische diversiteit en draag zo bij aan de beoordeling van de mondiale plantendiversiteit.

sorting out the "catch of the day" by the leaf blower
New species of Cassytha found at Cap Esterias in Gabon

Actuele
onderwerpen

Naast mijn taxonomische werk ben ik betrokken bij verschillende grotere projecten. Projecten waar ik onder andere aan werk zijn:

Aglaia met malaiseval

Entomofauna en flora Caribische gebied

De terrestrische biodiversiteit van de Nederlandse Caribische eilanden, een onderdeel van ons koninkrijk, is grotendeels onbekend. Door middel van wetenschappelijke expedities, monitoringprogramma's en lokale educatie streven we ernaar deze terrestrische…
Lees meer
Arise logo

ARISE: Nederlandse soorten kennen en herkennen

In het project ARISE bouwt Naturalis samen met het Westerdijk Instituut en de universiteiten van Amsterdam en Twente aan een infrastructuur die alle (meercellige) Nederlandse soorten kan herkennen en in kaart brengen. Elke soort, op elke manier, snel, en…
Lees meer
LiveScience coronamaatregelen

LiveScience

Overdag bruist LiveScience van lezingen en demonstraties voor museumpubliek. Je neemt een kijkje achter de schermen en ontmoet onderzoekers en collectiebeheerders, omringd door de wonderen van de natuur. Van een walvisskelet en Stier Herman tot vlinders…
Lees meer
De harkwesp
6 april 2025

De harkwesp is Insect van het Jaar 2025

De harkwesp is verkozen tot Insect van het Jaar 2025. Dit maakte Aglaia Bouma, insectendeskundige en een van de initiatiefnemers van de verkiezing, bekend tijdens een live-uitzending van Vroege Vogels radio. De harkwesp, vertegenwoordigd door advocate…
Lees meer

Publicaties

  • Wieringa JJ., Simons, ELAN 2024. Cassytha (Lauraceae) in Africa and the description of a new species from Gabon. Blumea 69: 201-210. 10.3767/blumea.2024.69.03.01.
  • Droissart V, Dauby G, Hardy OJ, Deblauwe V, Harris DJ, Janssens S, Mackinder BA, Blach-Overgaard A, Sonke B, Sosef MSM, Stevart T, Svenning JC, Wieringa JJ, Couvreur TLP. 2018. Beyond trees: Biogeographical regionalization of tropical Africa. Journal of Biogeography 45: 1153-1167. 10.1111/jbi.13190
  • Jung M, .., Wieringa JJ, et al. 2021. Areas of global importance for conserving terrestrial biodiversity, carbon and water. Nature Ecology & Evolution 5: 1499-1509. s41559-021-01528-7
  • LPWG. 2017. A new subfamily classification of the Leguminosae based on a taxonomically comprehensive phylogeny. Taxon 66: 44-77. 10.12705/661.3

All publications at Google Scholar

Onderwijs
activiteiten

Een belangrijk deel van mijn werk is het delen van mijn kennis. Ik geef lessen en lezingen over flora en fauna, waarbij ik studenten leer hoe je planten en insecten identificeert en waar en hoe ze in het veld leven. 

  • Een vast onderdeel is mijn assistentie bij de cursus “Biodiversiteit en Ecologie” aan de Universiteit van Amsterdam. De eerste twee weken zijn gericht op herkenning van insectengroepen en plantenfamilies. Dat doen we eerst middels colleges en met binoculairs in een practicumzaal, waarna we binnen Nederland verschillende vegetatietypen bezoeken om de lokale biodiversiteit en de effecten van ecologische verschillen te demonstreren. De tweede helft van deze cursus bestaat uit een veldstudie in Zuid-Limburg, waar studenten zelf de entomofauna bemonsteren en de vegetatie registreren. In de vierde week worden de monsters verder uitgewerkt en vervolgens alle data geanalyseerd en geïnterpreteerd.

  • Voor het vak Biodiversiteit van Leiden Universiteit geef ik samen met Aglaia Bouma een sterk verkorte versie van het insecten deel van de UvA cursus, waarbij de onderzoeksfocus op bemonsteringstechnieken ligt.

  • Naast cursussen begeleid ik ook BSc en MSc studenten in hun onderzoek, waarbij ik ze help hun eigen onderzoeksvragen binnen de biodiversiteit te formuleren en uit te voeren.

  • Voor de biologieolympiade geef ik een excursie over herkenning van Nederlandse planten.

Jan heeft les
trapping insects at light, Meertensgroeve, Limburg.

In de
media

Naast mijn academische werk vind ik het belangrijk om biodiversiteit toegankelijk te maken voor een breed publiek. Ik sta regelmatig met Aglaia Bouma samen in LiveScience (in het museum) om de wereld van insecten dichter bij het publiek te brengen. Tijdens deze sessies prepareer ik insecten voor het publiek, waarbij ik toelichting geef op de diversiteit en het belang van deze fascinerende dieren. 

  • Jan vertelde bij het Jeugdjournaal over de nationale bijentelling, meer zien? Kijk hier het fragment
  • Jan was te gast bij Vroege Vogels om te vertellen over de verkiezing Insect van het Jaar 2025
  • Artikel van de Trouw, genaamd 'Een Aziatische hoornaar mag je doodslaan, een Europese niet. Maar onderscheid ze maar eens'
Jan bij het Jeugdjournaal

Publicaties