Mijn passie ligt bij de studie van biodiversiteit, met een specifieke focus op entomologie en botanie. Mijn werk draait om onderzoek naar insecten en planten, waarbij ik een geografische focus heb op Europa, Afrika en het Nederlands Caribische gebied. Ik wil de biodiversiteit toegankelijk maken door kennis over en het herkennen van soorten te delen, nieuwe soorten te beschrijven en aan de hand van kaarten te laten zien welke gebieden de grootste biodiversiteit herbergen. Binnen Nederland werk ik vooral aan kennis over soorten (faunistiek) en hoe deze te monitoren. Voor Afrika en Caribisch Nederland zijn naast faunisiek en floristiek ook analyses van de biodiversiteit en het beschrijven van nieuwe soorten belangrijke componenten van mijn onderzoek.
Sleutelwoorden
Insecten, kevers, wespen, sprinkhanen, kakkerlakken, Leguminosae, Begonia, Buchnerodendron, Orthoptera, Coleoptera, Hymenoptera, Nederland, Gabon, Afrika, biodiversiteit
Onderzoek intressesEntomologie
Binnen de entomologie richt ik mij voornamelijk op de faunistiek van Nederland en de Nederlandse Caribische eilanden. Ik werk veel aan sprinkhanen, krekels en verwante ordes, maar mijn onderzoek betreft ook wespen en kevers. Een belangrijk recent initiatief is het Project: Entomofauna en flora Caribische gebied. Tijdens veldwerk op Bonaire en Saba zijn veel nieuwe insectensoorten voor deze eilanden gevonden. Op deze eilanden komen ook nog diverse nooit eerder beschreven soorten voor, het beschrijven van deze soorten, en het schrijven van publicaties om de hier voorkomende soorten te kunnen herkennen, is onderdeel van dit project. In Nederland focus ik op insecten, met name kevers en de optimalisatie van verschillende verzameltechnieken voor onderzoek. Voor wat betreft Afrika beperk ik mij tot onderzoek aan sprinkhanen en krekels.
Onderzoek intressesBotanie
Mijn botanische onderzoek heeft een sterke focus op de Afrikaanse flora. Ik heb uitgebreide kennis over de flora van Gabon, waar ik meer dan twee jaar veldwerk heb gedaan. Ik werk momenteel aan Begonia, aan soorten uit de peulvruchtenfamilie (Leguminosae) en dan met name aan bomen uit de subfamilie Detarioideae, en een aantal geslachten uit de Achariaceae. In 2024 rondde ik een onderzoek af naar Cassytha, parasitair levende slingerplanten uit de laurierfamilie. Mijn werk richt zich zowel op taxonomie (het beschrijven van nieuwe soorten en het maken van sleutels) als op biodiversiteitsstudies. Ik verwerk de gegevens van collectie-exemplaren om uitspraken te doen over de verspreiding van de Afrikaanse botanische diversiteit en draag zo bij aan de beoordeling van de mondiale plantendiversiteit.
Actueleonderwerpen
Naast mijn taxonomische werk ben ik betrokken bij verschillende grotere projecten. Projecten waar ik onder andere aan werk zijn:
Entomofauna en flora Caribische gebied
ARISE: Nederlandse soorten kennen en herkennen
LiveScience
De harkwesp is Insect van het Jaar 2025
Publicaties
- Wieringa JJ., Simons, ELAN 2024. Cassytha (Lauraceae) in Africa and the description of a new species from Gabon. Blumea 69: 201-210. 10.3767/blumea.2024.69.03.01.
- Droissart V, Dauby G, Hardy OJ, Deblauwe V, Harris DJ, Janssens S, Mackinder BA, Blach-Overgaard A, Sonke B, Sosef MSM, Stevart T, Svenning JC, Wieringa JJ, Couvreur TLP. 2018. Beyond trees: Biogeographical regionalization of tropical Africa. Journal of Biogeography 45: 1153-1167. 10.1111/jbi.13190
- Jung M, .., Wieringa JJ, et al. 2021. Areas of global importance for conserving terrestrial biodiversity, carbon and water. Nature Ecology & Evolution 5: 1499-1509. s41559-021-01528-7
- LPWG. 2017. A new subfamily classification of the Leguminosae based on a taxonomically comprehensive phylogeny. Taxon 66: 44-77. 10.12705/661.3
Onderwijsactiviteiten
Een belangrijk deel van mijn werk is het delen van mijn kennis. Ik geef lessen en lezingen over flora en fauna, waarbij ik studenten leer hoe je planten en insecten identificeert en waar en hoe ze in het veld leven.
Een vast onderdeel is mijn assistentie bij de cursus “Biodiversiteit en Ecologie” aan de Universiteit van Amsterdam. De eerste twee weken zijn gericht op herkenning van insectengroepen en plantenfamilies. Dat doen we eerst middels colleges en met binoculairs in een practicumzaal, waarna we binnen Nederland verschillende vegetatietypen bezoeken om de lokale biodiversiteit en de effecten van ecologische verschillen te demonstreren. De tweede helft van deze cursus bestaat uit een veldstudie in Zuid-Limburg, waar studenten zelf de entomofauna bemonsteren en de vegetatie registreren. In de vierde week worden de monsters verder uitgewerkt en vervolgens alle data geanalyseerd en geïnterpreteerd.
Voor het vak Biodiversiteit van Leiden Universiteit geef ik samen met Aglaia Bouma een sterk verkorte versie van het insecten deel van de UvA cursus, waarbij de onderzoeksfocus op bemonsteringstechnieken ligt.
Naast cursussen begeleid ik ook BSc en MSc studenten in hun onderzoek, waarbij ik ze help hun eigen onderzoeksvragen binnen de biodiversiteit te formuleren en uit te voeren.
Voor de biologieolympiade geef ik een excursie over herkenning van Nederlandse planten.
In de media
Naast mijn academische werk vind ik het belangrijk om biodiversiteit toegankelijk te maken voor een breed publiek. Ik sta regelmatig met Aglaia Bouma samen in LiveScience (in het museum) om de wereld van insecten dichter bij het publiek te brengen. Tijdens deze sessies prepareer ik insecten voor het publiek, waarbij ik toelichting geef op de diversiteit en het belang van deze fascinerende dieren.
- Jan vertelde bij het Jeugdjournaal over de nationale bijentelling, meer zien? Kijk hier het fragment
- Jan was te gast bij Vroege Vogels om te vertellen over de verkiezing Insect van het Jaar 2025
- Artikel van de Trouw, genaamd 'Een Aziatische hoornaar mag je doodslaan, een Europese niet. Maar onderscheid ze maar eens'